ସଞ୍ଜ ନଇଁ ଆସୁଥିଲା। କଳିଙ୍ଗନଗରର ଏକ ବହୁତଳ ପ୍ରାସାଦର ବାଲକୋନିରେ ବସି ୮୫ ବର୍ଷୀୟ ଜଗନ୍ନାଥ ବାବୁ ଚା’ କପ୍ରେ ଚୁମୁକି ଦେଉଥିଲେ। ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କ ନାତି ଅଭିନାଶ ତା’ର ଗାଡ଼ିର ଆପ୍ରେ କିଛି ଦେଖୁଥିଲା ଏବଂ ପାଖରେ ବସି ତାଙ୍କ ପୁଅ ମାଧବ ନିଜ ଟାବଲେଟ୍ରେ ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡର ସିପ୍ (SIP) ପୋର୍ଟଫୋଲିଓ ଯାଞ୍ଚ କରୁଥିଲେ।
ଜଗନ୍ନାଥ ବାବୁ ଦୂରକୁ ଚାହିଁ ଅତୀତର ସ୍ମୃତି ଗୁମୁରି ଉଠୁଥିବା ଅନୁଭବ କଲେ।
“ଅଭି, ତୋର ମନେ ଅଛି, ଆମେ ଯେତେବେଳେ ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତରେ ବଡ଼ ହେଉଥିଲୁ, ସେତେବେଳେ ଆମ ଗାଁରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚିନ୍ତା ଥିଲା— ଆଜି ସଞ୍ଜରେ ହାଣ୍ଡିରେ ଚାଉଳ ଗଳିବ ତ?” ଜଗନ୍ନାଥ ବାବୁ ଧୀର ସ୍ୱରରେ କହିଲେ।
ଅଭିନାଶ ଲାପଟପ୍ରୁ ଆଖି ଫେରାଇ କହିଲା, “ସତେ ଜେଜେ? ସେତେବେଳେ ଲୋକଙ୍କର କେବଳ ସେତିକି ହିଁ ଦାବି ଥିଲା?”
“ହଁ ରେ ପୁଅ,” ଜଗନ୍ନାଥ ବାବୁ ହସିଲେ। “ସେତେବେଳେ ଦେଶର ୮୦ ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ସୀମାରେଖା ତଳେ। ‘ରୋଟି, କପଡ଼ା ଐର୍ ମକାନ’— ଏହି ତିନୋଟି ଶବ୍ଦ ହିଁ ଥିଲା ଆମ ଜୀବନର ପରମ ସତ୍ୟ। ନୂଆ ଲୁଗା କେବଳ ରଥଯାତ୍ରା କି ଦୁର୍ଗାପୂଜାରେ ମିଳୁଥିଲା, আর ଘର କହିଲେ ମାଟିର ଚାଳଘର। ଖାଦ୍ୟ ନିରାପତ୍ତା ହିଁ ଥିଲା ସରକାର ଓ ନାଗରିକଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସ୍ୱପ୍ନ।”
ଏତିକି ବେଳେ ମାଧବ ଚା’ କପ୍ ଥୋଇ କହିଲେ, “ବାପା, ଆମ ସମୟ ଆସିଲା ବେଳକୁ ପରିସ୍ଥିତି ଟିକେ ବଦଳିଲା। ନବେ ଦଶକର ବ୍ୟାଙ୍କ ଚାକିରି ଏବଂ ଦେଶର ଅର୍ଥନୈତିକ ଉଦାରୀକରଣ ଆମକୁ ଟିକିଏ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଲା। କିନ୍ତୁ ଆମର ବି ଧ୍ୟାନ ଥିଲା— ସଞ୍ଚୟ! ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଫିକ୍ସଡ୍ ଡିପୋଜିଟ୍ କରିବା, ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ପ୍ଲଟ୍ କିଣି ଘରଟିଏ ଛିଡ଼ା କରିବା। ବିଳାସ ଦ୍ରବ୍ୟ କିଣିବା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ବି ଆମ ପାଇଁ ଅପରାଧ ଭଳି ଥିଲା।”
ଅଭିନାଶ ନିଜ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍କୁ ଚାହିଁ ହସିଲା। “ଆଉ ଆଜି ଦେଖ ଜେଜେ! ଆମ ପିଢ଼ି ପାଇଁ କାହାଣୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା। ଆଜି ଦେଶରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହାର ୫%ରୁ ବି କମ୍କୁ ଖସିଆସିଛି। ଆମ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଓ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ଏବେ ମୋଟ ଆୟର ଅଧାରୁ ଅଧିକ ଭାଗ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜୀବନଶୈଳୀ, ଶିକ୍ଷା, ଭ୍ରମଣ ଓ ଡିଜିଟାଲ୍ ଆବଶ୍ୟକତା ପାଇଁ ଖର୍ଚ୍ଚ ହେଉଛି। ଆଜି ‘ଡାଟା’ (Data) କେବଳ ସୁବିଧା ନୁହେଁ, ଗୋଟିଏ ନୂଆ ପ୍ରକାରର ଲଗଜରି ଓ ଜରୁରୀ ଅଙ୍ଗ ହୋଇଗଲାଣି!”
ଜଗନ୍ନାଥ ବାବୁ ନାତିର ଗାଲରେ ହାତ ମାରି କହିଲେ, “ସତ କଥା। ଆଜି ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଆମ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଭଳି ଛୋଟ ଛୋଟ ସହରଗୁଡ଼ିକ ବି ଆଜି ଅର୍ଥନୈତିକ କେନ୍ଦ୍ର ପାଲଟିଗଲେଣି। ଦେଶରେ ଆଜି ୪୦୦ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ସହର ନୂଆ ଆଶା ଓ ବ୍ୟବସାୟର ଗଡ଼। ଲୋକେ ଏବେ ସଞ୍ଚୟ ନୁହେଁ, ଶେୟାର ବଜାର ଓ ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡରେ ନିବେଶ କରୁଛନ୍ତି। ଗାଡ଼ି, ପ୍ରିମିୟମ୍ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍, ଦେଶ-ବିଦେଶ ବୁଲିବା— ଏସବୁ ଏବେ ଆଉ କିଛି ଧନୀ ଲୋକଙ୍କ ସୀମିତ ଅଧିକାର ନୁହେଁ, ବରଂ ନୂଆ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ଭାରତୀୟଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ଅଭ୍ୟାସ!”
ମାଧବ କହିଲେ, “ଅସଲରେ ଗତ ୮୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତୀୟଙ୍କ ମାନସିକତା ‘ସୁରକ୍ଷା’ (Survival) ରୁ ‘ଆକାଂକ୍ଷା’ (Aspiration) ଆଡ଼କୁ ବଦଳିଯାଇଛି। ଆମେ କେବଳ ପେଟ ପୂରାଇବା ଶିଖିନାହୁଁ, ଆମେ ଆମର ସ୍ୱପ୍ନକୁ ବଡ଼ କରିବା ଶିଖିଛୁ।”
ଅଭିନାଶ ନିଜ ଫୋନ୍ରେ ଗୋଟିଏ ନୂଆ EV କାର୍ର ବୁକିଂ କନ୍ଫର୍ମେସନ୍ ସ୍କ୍ରିନ୍ ଦେଖାଇଲା। “ଜେଜେ, ଆସନ୍ତା ସପ୍ତାହରେ ଆମେ ଏହି ନୂଆ କାର୍ରେ ପୁରୀ ବୁଲିବାକୁ ଯାଉଛୁ। ଏହା କେବଳ ଗୋଟିଏ ଗାଡ଼ି ନୁହେଁ, ଏହା ତୁମେ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ସଂଘର୍ଷ ଏବଂ ଆମ ଦେଶର ୮୦ ବର୍ଷର ପ୍ରଗତିର ଏକ ଛୋଟ ପ୍ରତୀକ।”
ଜଗନ୍ନାଥ ବାବୁଙ୍କ ଆଖିରେ ଖୁସିର ଲୁହ ଜମିଗଲା। ସେ ଆକାଶ ଆଡ଼କୁ ଚାହିଁ ଭାବିଲେ— ଯେଉଁ ଦେଶ ଦିନେ ‘ରୋଟି-କପଡ଼ା-ମକାନ’ର ସଙ୍କଟ ସହ ଲଢୁଥିଲା, ଆଜି ସେହି ଦେଶ ନିଜର ଆକାଂକ୍ଷା, ଡିଜିଟାଲ୍ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସ୍ୱାଭିମାନ ସହ ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ସମୃଦ୍ଧିର ନୂଆ ଗାଥା ଲେଖୁଛି।
