ମଧେଶ ଏବଂ ତରାଇ ଅଞ୍ଚଳରେ ହୋଇଥିବା ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ଉତ୍ତେଜନା ପରେ ନେପାଳକୁ ପୁଣି ଥରେ ହିନ୍ଦୁ ରାଷ୍ଟ୍ର କରିବା ଦାବି ତୀବ୍ର ହୋଇଛି। ଯୁବକମାନଙ୍କ ଭାଗିଦାରୀ, ଅନଲାଇନ୍ ଅଭିଯାନ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଗତି ମିଳିଛି।
କାଠମାଣ୍ଡୁ: ନେପାଳକୁ ହିନ୍ଦୁ ରାଷ୍ଟ୍ର କରିବା ଦାବି ଆଉ ଥରେ ଜୋର ଧରୁଥିବା ନଜର ଆସୁଛି। ଦେଶରେ ଏହାକୁ ନେଇ ଚାଲିଥିବା ଆନ୍ଦୋଳନ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ तथा ନେପାଳୀ କଂଗ୍ରେସ (NC) ନେତା ଶେର ବାହାଦୁର ଦେଉବା ସନାତନ ଧର୍ମକୁ ଜାତୀୟ ପରିଚୟ ଦେବା ପାଇଁ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ନେପାଳକୁ ହିନ୍ଦୁ ରାଷ୍ଟ୍ର କରିବା ଦାବିକୁ ବଳ ମିଳିଛି। ଦେଉବାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ NC ଗୋଷ୍ଠୀର ୧୪ଶ ଜାତୀୟ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଏହାକୁ ଦେଶର ଜାତୀୟ ପରିଚୟ ଭାବେ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ପାରିତ ହୋଇଛି। ସମ୍ମିଳନୀରେ ‘ମୁଁ ହିନ୍ଦୁ’ ବୋଲି ନାରା ମଧ୍ୟ ବାଜିଥିଲା।
ଦେଉବା କହିଛନ୍ତି ଯେ ସନାତନ ଧର୍ମକୁ ନେପାଳର ପରିଚୟ କରାଯାଉ। ଏହି ବକ୍ତବ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ରାଜନୈତିକ ପରିବେଶ ସରଗରମ ହୋଇଉଠିଛି। ହେଲେ ପ୍ରସ୍ତାବରେ ସମସ୍ତ ଧାର୍ମିକ ସମୁଦାୟର ସ୍ୱାଧୀନତା, ସହନଶୀଳତା ଏବଂ ସାମାଜିକ ସଦ୍ଭାବ ସହିତ ହିନ୍ଦୁ, ବୌଦ୍ଧ, କିରାତ ଏବଂ ପ୍ରକୃତି-ଆଧାରିତ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାର ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି।
“ମୁଁ କାହା ବିରୋଧରେ ନୁହେଁ। ଆମର କୌଣସି ଧର୍ମ ପ୍ରତି ବିରୋଧ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଗର୍ବର ସହ କହିବାର ଅଧିକାର ଚାହୁଁଛି ଯେ ମୁଁ ଜଣେ ହିନ୍ଦୁ।”
— ଶେର ବାହାଦୁର ଦେଉବା
ହିନ୍ଦୁ ରାଷ୍ଟ୍ର ଉପରେ ରାଜନୀତି
ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନ ସମାଚାର ଅନୁଯାୟୀ, ନେପାଳକୁ ପୁଣି ଥରେ ହିନ୍ଦୁ ରାଷ୍ଟ୍ର ଘୋଷଣା କରିବାର ଅଭିଯାନ ଏବେ ଏକ ନୂଆ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ହିନ୍ଦୁ-ସମର୍ଥକ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ଦାବିକୁ ଆଗକୁ ନେବା ପାଇଁ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନକୁ ଏକ ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ନେପାଳ ସରକାର ମଧ୍ୟ ସମ୍ବିଧାନର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାବଧାନରେ ସଂଶୋଧନ ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ସଂଗ୍ରହ କରୁଛନ୍ତି।
ବିଶ୍ୱ ହିନ୍ଦୁ ପରିଷଦ ନେପାଳ ସରକାରଙ୍କୁ ଲିଖିତ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛି। ଏଥିରେ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୪ ରୁ ‘ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷ’ ଶବ୍ଦ ହଟାଇବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀ ଚାହୁଁଛି ଯେ ନେପାଳକୁ ସନାତନ ଧର୍ମ ଆଧାରିତ ହିନ୍ଦୁ ରାଷ୍ଟ୍ର କରାଯାଉ। ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ର ପାର୍ଟି (RPP) ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ଆଲୋଚନାରେ ହିନ୍ଦୁ ରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ସାମିଲ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।
ବାଲେନ୍ ଶାହ ସରକାରଙ୍କ ଆଗରେ ଆହ୍ୱାନ
ବାଲେନ୍ ଶାହ ସରକାରଙ୍କ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ୩୦୮ଟି ଧାରା ମଧ୍ୟରୁ ୨୪୫ଟିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ହିନ୍ଦୁ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିବା ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନିଜ ଦାବି ସାମିଲ କରିବାର ସୁଯୋଗ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିଛନ୍ତି। RPP ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ଲିଙ୍ଗଡେନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକ ପ୍ରତିନିଧି ଦଳ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବାଲେନ୍ ଶାହଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ କରିଛନ୍ତି।
RPP କହିଛି ଯେ ବ୍ୟାପକ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନରେ ନେପାଳର ଧାର୍ମିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟ ଉପରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେବା ଦରକାର। ଏହି ଚର୍ଚ୍ଚା ସଂସଦ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ହେବା ଉଚିତ୍। ହିନ୍ଦୁ ରାଷ୍ଟ୍ର ସମର୍ଥକ ଗୋଷ୍ଠୀ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ମଡେଲରେ ଧାର୍ମିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି। ପ୍ରକାଶଥାଉ କି, ୨୦୧୫ ରେ ସମ୍ବିଧାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବା ପରେ ନେପାଳ ଏକ ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷ ସଂଘୀୟ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା।
