ଆଜିକାଲି ସେୟାର ବଜାର ପ୍ରତି ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଆଗ୍ରହ ଯେତିକି ବଢ଼ୁଛି, ସାଇବର ଠକମାନଙ୍କ ଜାଲ ମଧ୍ୟ ସେତିକି ବିଛାଯାଉଛି। ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ “Stock Market Guru” କିମ୍ବା “Trading Expert” ନାମରେ ହଜାର ହଜାର ନକଲି ଆକାଉଣ୍ଟ ଖୋଲି ଲୋକଙ୍କୁ ସହଜରେ ଧନୀ ହେବାର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଯାଉଛି। ଯଦି ଆପଣ ବି ଟେଲିଗ୍ରାମ୍ କିମ୍ବା ୱାଟ୍ସଆପ୍ ଗ୍ରୁପ୍ରେ ଆସୁଥିବା “୧୦୦% ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ରିଟର୍ଣ୍ଣ” କିମ୍ବା “VIP Trading Tips” ର ପ୍ରଲୋଭନରେ ପଡ଼ୁଛନ୍ତି, ତେବେ ରୁହନ୍ତୁ! ସାଇବର ଠକାମିର ଶିକାର ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଆସନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ସହଜ ଗପ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହାର ଅସଲ କୌଶଳ ବୁଝିବା।
ଗାଁ ହାଟର ମାୟାବୀ ଠକ
ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ର ଗୋଟିଏ ଗାଁ ହାଟକୁ ଦିନେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଆସିଲା। ସେ ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଟେବୁଲ୍ ପକାଇ ଗାଁ ଲୋକଙ୍କୁ ଡାକି କହିଲା— “ମୋତେ ୧୦୦ ଟଙ୍କା ଦିଅ, ଆସନ୍ତା ସପ୍ତାହରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ୨୦୦ ଟଙ୍କା ଫେରାଇବି, ଏହା ୧୦୦% ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି!”
ପ୍ରଥମେ ଗାଁର କିଛି ଲୋକ ତାକୁ ସନ୍ଦେହ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ୧୦୦ ଟଙ୍କା ଦେଲା। ଠିକ୍ ସପ୍ତାହକ ପରେ ସେହି ମାୟାବୀ ଠକ ତାକୁ ୨୦୦ ଟଙ୍କା ଫେରାଇଦେଲା। ଏହା ଦେଖି ଗାଁର ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ଜମିଗଲା।
ଦ୍ୱିତୀୟ ସପ୍ତାହରେ ଲୋକମାନେ ୧,୦୦୦ ଟଙ୍କା ଲେଖାଏଁ ଦେଲେ ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ୨,୦୦୦ ଟଙ୍କା ଫେରାଇଲା। ଏବେ ଗାଁସାରା ଚର୍ଚ୍ଛା ହେଲା ଯେ ଏହି ଲୋକଟି ପାଖରେ ଟଙ୍କା ଦୁଇଗୁଣ କରିବାର ମନ୍ତ୍ର ଅଛି।
ତୃତୀୟ ସପ୍ତାହରେ ଗାଁର ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜର ସବୁ ସଞ୍ଚିତ ୫୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ବି ନିଜ ନିଜର ସଞ୍ଚୟ ତାକୁ ଦେଇଦେଲେ। କିନ୍ତୁ ପରଦିନ ହାଟକୁ ଗଲା ବେଳକୁ ସେହି ଲୋକଟି ଟଙ୍କା ନେଇ ଫେରାର୍ ହୋଇସାରିଥିଲା!
ଆଜିକାଲି ଟେଲିଗ୍ରାମ୍, ୱାଟ୍ସଆପ୍, ଇନ୍ଷ୍ଟାଗ୍ରାମ୍ ଏବଂ ଫେସବୁକ୍ରେ ଚାଲିଥିବା “Fake Stock Tips Group” ଗୁଡ଼ିକ ଠିକ୍ ଏହିପରି ଭାବେ ଲୋକଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଜିତି ବଡ଼ ଠକାମି କରନ୍ତି। ଠକାମିର ୩ଟି ମୁଖ୍ୟ ଚାଲ୍ କଣ ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା।
Pump and Dump Scheme
ସାଇବର ଠକମାନେ ପ୍ରଥମେ ଗୋଟିଏ ଅତି କମ୍ ଦାମ୍ର (Penny Stock) ଏବଂ ନିମ୍ନମାନର ଶେୟାର ଅଳ୍ପ ଦାମ୍ରେ କିଣି ରଖନ୍ତି। ତା’ପରେ ସେମାନେ ନିଜ ଟେଲିଗ୍ରାମ୍ ଗ୍ରୁପ୍ରେ ଲେଖନ୍ତି— “ଏହି ଶେୟାରଟି କାଲି ୧୦୦% ଉପରକୁ ଯିବ, ତୁରନ୍ତ କିଣନ୍ତୁ!”
ଗ୍ରୁପ୍ରେ ଥିବା ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଆଖିବୁଜି ସେହି ଶେୟାର କିଣିବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି। ଅଧିକ କ୍ରେତା ଆସିବା ଯୋଗୁଁ ଶେୟାରର ଦାମ୍ କୃତ୍ରିମ ଭାବେ ବଢ଼ିଯାଏ (Pump)। ଦାମ୍ ସବୁଠାରୁ ଉପରେ ପହଞ୍ଚିବା ମାତ୍ରେ ଠକମାନେ ନିଜର ସବୁ ଶେୟାର ବିକ୍ରି କରି ଲାଭ ନେଇ ବାହାରିଯାଆନ୍ତି (Dump)। ଫଳରେ ଶେୟାର ଦାମ୍ ହଠାତ୍ ତଳେ ପଡ଼ିଯାଏ ଏବଂ ସାଧାରଣ ନିବେଶକଙ୍କ ସବୁ ଟଙ୍କା ବୁଡ଼ିଯାଏ।
Fake Profit Screenshots
ଆପଣଙ୍କୁ ନିଜ ଜାଲରେ ଫସାଇବା ପାଇଁ ସେମାନେ ଫଟୋସପ୍ କିମ୍ବା ଆଡିଟ୍ କରାଯାଇଥିବା ଲାଭର ନକଲି ସ୍କ୍ରିନଶଟ୍ ଦେଖାନ୍ତି। ସେଥିରେ “ଆଜି ୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଲାଭ”, “କାଲି ୧୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଲାଭ” ବୋଲି ଲେଖାଥାଏ। ଏହି ନକଲି ପ୍ରୋଫିଟ୍ ଦେଖି ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ନିଜର କଠିନ ଅପାର୍ଜିତ ଟଙ୍କା ସେମାନଙ୍କ ହାତରେ ଟେକିଦିଅନ୍ତି।
Unregistered App and Link
ଅନେକ ସମୟରେ ଠକମାନେ ପ୍ଲେ-ଷ୍ଟୋରରେ ନଥିବା କିଛି ନକଲି ଟ୍ରେଡିଂ ଆପ୍ (Fake Trading App) ଡାଉନଲୋଡ୍ କରିବାକୁ APK ଲିଙ୍କ୍ ପଠାନ୍ତି। ଆପଣ ସେହି ଆପ୍ରେ ଟଙ୍କା ଜମା କଲେ, ସ୍କ୍ରିନ୍ରେ ଆପଣଙ୍କ ଟଙ୍କା ବଢ଼ୁଥିବାର ଦେଖାଯିବ, କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ସେହି ଟଙ୍କାକୁ ନିଜ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ଉଠାଇବାକୁ (Withdraw) ଚେଷ୍ଟା କରିବେ, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ଆହୁରି ଟ୍ୟାକ୍ସ କିମ୍ବା ପ୍ରୋସେସିଂ ଫିସ ମାଗିବେ। ଶେଷରେ ଆପଣଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ବ୍ଲକ୍ ହୋଇଯିବ।
ସାଇବର ଫ୍ରଡ୍ରୁ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ନିଅନ୍ତୁ ଏହି ସାବଧାନତା
-
୧୦୦% ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟେଡ୍ ରିଟର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମିଛ: ସେୟାର ବଜାରରେ କୌଣସି ନିବେଶ ୧୦୦% ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟେଡ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି କେହି ଆପଣଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଲାଭର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଉଛି, ତେବେ ସେ ଜଣେ ଠକ।
-
SEBI Registration ନିଶ୍ଚୟ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ: ଭାରତରେ କୌଣସି ଆର୍ଥିକ ପରାମର୍ଶ (Stock Advisory) ଦେବା ପାଇଁ SEBI (Securities and Exchange Board of India) ର ଅନୁମତି ଆବଶ୍ୟକ। ଯେକୌଣସି ଆଡଭାଇଜରଙ୍କ କଥା ମାନିବା ପୂର୍ବରୁ ସେ SEBI Registered Investment Advisor (RIA) କି ନୁହଁନ୍ତି, SEBI ର ଅଫିସିଆଲ୍ ୱେବସାଇଟ୍ରେ ତାଙ୍କ Registration Number ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
-
କୌଣସି ଅଜଣା ଲିଙ୍କ୍ରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ: ୱାଟ୍ସଆପ୍ କିମ୍ବା ଟେଲିଗ୍ରାମ୍ରେ ଆସୁଥିବା କୌଣସି ଅଜଣା ଟ୍ରେଡିଂ ଆପ୍ ଲିଙ୍କ୍ରେ ନିଜର ବ୍ୟାଙ୍କ ଡିଟେଲ୍ସ କିମ୍ବା OTP ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। କେବଳ ସରକାରୀ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ରୋକର୍ (ଯେପରିକି Zerodha, Groww, AngelOne) ମାଧ୍ୟମରେ ନିବେଶ କରନ୍ତୁ।
ଠକାମିର ଶିକାର ହେଲେ କ’ଣ କରିବେ?
ଯଦି ଆପଣ କୌଣସି କାରଣରୁ ଏପରି ସାଇବର ଠକାମିର ଶିକାର ହୋଇଛନ୍ତି, ତେବେ ଆଦୌ ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ତୁରନ୍ତ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦକ୍ଷେପ ନିଅନ୍ତୁ:
-
ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ସାଇବର ହେଲ୍ପଲାଇନ୍ ନମ୍ବର 1930 କୁ କଲ୍ କରି ଅଭିଯୋଗ દર્ଜ କରନ୍ତୁ।
-
ସରକାରୀ ସାଇବର ପୋର୍ଟାଲ୍ cybercrime.gov.in ରେ ନିଜର ଅଭିଯୋଗ ପଞ୍ଜୀକୃତ କରନ୍ତୁ।
-
ନିଜ ବ୍ୟାଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କରି ସମ୍ପୃକ୍ତ ଆକାଉଣ୍ଟ କିମ୍ବା କାର୍ଡକୁ ତୁରନ୍ତ ବ୍ଲକ୍ କରନ୍ତୁ।
ସେୟାର ବଜାରରୁ ରୋଜଗାର କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ସୋର୍ଟକଟ୍ (Short-cut) ରାସ୍ତା ନାହିଁ। ନିଜର ଜ୍ଞାନ, ଗବେଷଣା ଏବଂ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ହିଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଜଣେ ସଫଳ ନିବେଶକ ବନାଇପାରିବ। ଫେକ୍ ଟିପ୍ସ ଗ୍ରୁପ୍ରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ନିବେଶ କରନ୍ତୁ।
Disclaimer (ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ): ଏହି ପ୍ରବନ୍ଧଟି କେବଳ ସେୟାର ବଜାର ବିଷୟରେ ସାଧାରଣ ସଚେତନତା ଏବଂ ଶିକ୍ଷାଗତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ (Educational Purpose) ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଛି। ପଏଣ୍ଟ ବ୍ଲାଙ୍କ୍ ନ୍ୟୁଜ୍ (Point Blank News) କୌଣସି ପ୍ରକାରର ସେୟାର କିଣିବା କିମ୍ବା ବିକ୍ରି କରିବା ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ପରାମର୍ଶ (Buy/Sell Advice) ଦିଏ ନାହିଁ। ନିବେଶ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଦୟାକରି ଜଣେ ପ୍ରମାଣିତ ଆର୍ଥିକ ପରାମର୍ଶଦାତାଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତୁ।
