ସରକାର ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କୁ କରାଯାଉଥିବା ₹୨,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ UPI ପେମେଣ୍ଟ ଉପରେ ମର୍ଚାଣ୍ଟ ଡିସକାଉଣ୍ଟ ରେଟ୍ (MDR) କିମ୍ବା ଚାର୍ଜ ଭାବରେ ୦.୨୫% ରୁ ୦.୪% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଳ୍କ ଲଗାଇବାକୁ ମଞ୍ଜୁରୀ ଦେଇପାରନ୍ତି। ହେଲେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କରୁଥିବା ପେମେଣ୍ଟ (P2P) କୁ ଏହାର ପରିସରରୁ ବାହାରେ ରଖାଯିବ। ବୋର୍ଡ ଆବଶ୍ୟକ ମନେକଲେ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର କିମ୍ବା ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସୀମାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିପାରିବେ। ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ନିର୍ମଳା ସୀତାରମଣ ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ‘ଟ୍ୟାକ୍ସେସନ୍ ଆଣ୍ଡ ଅଦର ଲଜ୍ (ଆମେଣ୍ଡମେଣ୍ଟ) ବିଲ୍’ ଆଗତ କରିଛନ୍ତି। ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ନିର୍ମଳା ସୀତାରମଣ ଆଗତ କରିଥିବା ଏହି ‘ଟ୍ୟାକ୍ସେସନ୍ ଆଣ୍ଡ ଅଦର ଲଜ୍ (ଆମେଣ୍ଡମେଣ୍ଟ) ବିଲ୍’ରେ ଏପରି ଏକ ପ୍ରାବଧାନ ରହିଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଭବିଷ୍ୟତରେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ପେମେଣ୍ଟ ସର୍ଭିସ ପ୍ରୋଭାଇଡରମାନଙ୍କ ଉପରେ MDR (Merchant Discount Rate) ନ ଲଗାଇବା ପାଇଁ ଥିବା ଆଇନଗତ କଟକଣା ହଟିପାରିବ। କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ନେଇ ଏବେ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଙ୍କି ମାରୁଛି ଯେ, ସତରେ କଣ ଆଗକୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଫୋନ୍ ପେ କିମ୍ବା ଗୁଗଲ ପେ ଦ୍ୱାରା ପେମେଣ୍ଟ ପାଇଁ ଚାର୍ଜେସ୍ ଦେବାକୁ ପଡିବ। ଆସନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଗୋଟିଏ ହାଲୁକଫୁଲୁକା ଗପ ଦ୍ୱାରା ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା…
ଗୁରୁବାର ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ରାମେଶ ଭାଇଙ୍କ ରାସନ ଦୋକାନରେ ରାଜେଶ ବାବୁ ପନିପରିବା ଓ ଘରୋଇ ଜିନିଷ କିଣିବାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଜିନିଷପତ୍ର କିଣିସାରିବା ପରେ ରାଜେଶ ବାବୁ ନିଜ ମୋବାଇଲ୍ ବାହାର କରି କହିଲେ— “ରାମେଶ ଭାଇ, ଆପଣଙ୍କ QR କୋଡ୍ରେ ₹୩୦୦ ପଠାଇଦେଲି।” ରାମେଶ ଭାଇ ନିଜ ଫୋନ୍ରେ ମେସେଜ୍ ଦେଖି ହସିଲେ।
ତା’ପରେ ରାଜେଶ ବାବୁ ସମ୍ବାଦପତ୍ରରେ ଏକ ଖବର ଦେଖି ପଚାରିଲେ— “ରାମେଶ ଭାଇ, ଆଜିକାଲି ଶୁଣିବାକୁ ମିଳୁଛି ଯେ UPI ଉପରେ ଚାର୍ଜ ଲାଗିବ, କଥାଟା ସତ କି? ଆମକୁ ପୁଣି UPI ପାଇଁ ନିଜ ପକେଟରୁ ପଇସା ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ ତ?”
ରାମେଶ ଭାଇ କହିଲେ— “ନା ରାଜେଶ ବାବୁ! ଆପଣ ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଆସନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂରା କଥା ସହଜରେ ବୁଝାଇ ଦେଉଛି।”
ଘଟଣାଟି କ’ଣ? (ବିଲ୍ରେ କ’ଣ ଅଛି?)
କେନ୍ଦ୍ର ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ନିର୍ମଳା ସୀତାରମଣ ସଂସଦରେ ‘ଟ୍ୟାକ୍ସେସନ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ଅଦର ଲଜ୍ (ଅମେଣ୍ଡମେଣ୍ଟ) ବିଲ୍’ ପେଶ୍ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ବିଲ୍ରେ ଏକ ନୂଆ ପ୍ରାବଧାନ ରହିଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଭବିଷ୍ୟତରେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ପେମେଣ୍ଟ ସର୍ଭିସ୍ ପ୍ରୋଭାଇଡର୍ (ଯେପରିକି PhonePe, Google Pay ଇତ୍ୟାଦି) ଉପରେ MDR (Merchant Discount Rate) ନ ଲଗାଇବା ପାଇଁ ଥିବା ଆଇନଗତ ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ହଟାଯାଇପାରିବ।
MDR କ’ଣ?
ରାମେଶ ଭାଇ ବୁଝାଇଲେ— “ଧରନ୍ତୁ, ଆପଣ ଦୋକାନରୁ ଜିନିଷ କିଣିଲେ ଏବଂ ଅନଲାଇନ୍ ପେମେଣ୍ଟ କଲେ। ଏହି ଅନଲାଇନ୍ ସେବା ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟାଙ୍କ ଓ ପେମେଣ୍ଟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ କିଛି ସେବା ଶୁଳ୍କ ଦାବି କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ MDR (Merchant Discount Rate) କୁହାଯାଏ।
-
ଏହି ଶୁଳ୍କ ଗ୍ରାହକ ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ ଦୋକାନୀ ବା ବ୍ୟବସାୟୀ ନିଜ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ଦେଇଥାନ୍ତି।
-
ବର୍ତ୍ତମାନ UPI ଏବଂ RuPay ଡେବିଟ୍ କାର୍ଡ ଉପରେ ସରକାର MDR ଲଗାଇବାକୁ ମନା କରିଛନ୍ତି, ଯାହାଫଳରେ ଗ୍ରାହକ ଓ ଦୋକାନୀ ଦୁହିଁଙ୍କ ପାଇଁ UPI ସେବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଗଣା ରହିଛି।
-
ନୂଆ ବିଲ୍ରେ କେବଳ ସେହି କଟକଣାକୁ ହଟାଇବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି, ଯାହାଫଳରେ ଦରକାର ପଡ଼ିଲେ ସରକାର ଭବିଷ୍ୟତରେ MDR ଲାଗୁ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇପାରିବେ।”
କାହା ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ?
ଯଦି ଭବିଷ୍ୟତରେ ସରକାର MDR ଲାଗୁ କରନ୍ତି, ତେବେ:
-
₹୨,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ବ୍ୟବସାୟିକ (Merchant) UPI ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ୍ ଉପରେ ୦.୨୫% ରୁ ୦.୪% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ MDR ଶୁଳ୍କ ଲାଗିପାରେ।
-
ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ (P2P) କରୁଥିବା ପେମେଣ୍ଟ (ଯେପରିକି ସାଙ୍ଗ ସାଥୀଙ୍କୁ ପଇସା ପଠାଇବା) ଉପରେ କୌଣସି ଚାର୍ଜ ଲାଗିବ ନାହିଁ।
ଛୋଟ କାରବାର ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ:
-
UPI ର ପ୍ରାୟ ୯୫% ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ୍ ₹୨,୦୦୦ କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ କମ୍ ପରିମାଣର ହୋଇଥାଏ।
-
ତେଣୁ ଆପଣ ନିତ୍ୟବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ ଜିନିଷ କିଣିବା (ଯେପରିକି କ୍ଷୀର, ପନିପରିବା, ଚା’, ଛୋଟମୋଟ ରାସନ ବା ଅଟୋ ଭଡ଼ା ଦେବା) ବେଳେ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଗଣା ରହିବ।
-
କେବଳ ୫% ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ୍ (ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ₹୨,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ, ଯେପରିକି ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ, ସୁନା, ଫର୍ନିଚର ବା ବଡ଼ ବଡ଼ ବିଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ) ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ।
ଏବେ କ’ଣ ଲୋକଙ୍କୁ ଚାର୍ଜ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ?
ନା, ଆଦୌ ନୁହେଁ। ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, MDR କେବେ ଲାଗୁ ହେବ କିମ୍ବା ଆଦୌ ହେବ କି ନାହିଁ, ସେ ନେଇ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇ ନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କର UPI ପେମେଣ୍ଟ ପୂର୍ବପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଗଣା ଅଛି। ଏହି ବିଲ୍ କେବଳ ସରକାରଙ୍କୁ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ନିୟମ ବଦଳାଇବାର ଏକ ବିକଳ୍ପ ଦେଉଛି।
ଯଦି ଭବିଷ୍ୟତରେ MDR ଲାଗୁ ହୁଏ, ତେବେ କ’ଣ ହୋଇପାରେ?
ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଫାଇଦା:
-
ଉନ୍ନତ ସେବା: ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ପେମେଣ୍ଟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ଆୟ ମିଳିବ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ନିଜର ଡିଜିଟାଲ୍ ସେବା ଓ ସର୍ଭରକୁ ଅଧିକ ମଜବୁତ କରିପାରିବେ।
-
ସମସ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତି: ଦୋକାନୀମାନଙ୍କୁ ପେମେଣ୍ଟ ଫେଲ୍ ହେବା କିମ୍ବା ବ୍ୟାଙ୍କ ସର୍ଭର୍ ଡାଉନ୍ ରହିବା ଭଳି କାରିଗରୀ ସମସ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ।
ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଅସୁବିଧା:
-
ଜିନିଷର ଦାମ୍ ବୃଦ୍ଧି: ବଡ଼ ଦୋକାନୀମାନେ MDR ର ବୋଝ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଉପରେ ପକାଇପାରନ୍ତି, ଯାହାଫଳରେ କିଛି ଦାମୀ ଜିନିଷ ଅଳ୍ପ ମହଙ୍ଗା ହୋଇପାରେ।
-
ନଗଦ କାରବାରକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ: କିଛି ଦୋକାନୀ MDR ଦେବାରୁ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ବଦଳରେ ନଗଦ (Cash) ଟଙ୍କା ନେବାକୁ ପସନ୍ଦ କରିପାରନ୍ତି।
ରାଜେଶ ବାବୁ ସବୁ କଥା ଶୁଣି ହସିଲେ ଏବଂ କହିଲେ— “ତା’ହେଲେ ମୋର ଛୋଟମୋଟ କିଣାକିଣି ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରିବାର କୌଣସି କାରଣ ନାହିଁ।” ରାମେଶ ଭାଇ ବି ହସି ହସି କହିଲେ— “ଏକଦମ୍ ସତ କଥା!”
