ଗୋଟିଏ ସମୟରେ ସ୍କୁଟର କହିଲେ ବଜାଜ ଚେତକକୁ ବୁଝାଉଥିଲା। ଯେତେବେଳେ ଟିଭି ଆଉ ରେଡିଓରୁ ଶୁଭୁଥିଲା ସେହି ଚିହ୍ନା ଜିଙ୍ଗଲସ.. ହମାରା ବଜାଜ, ସେତେବେଳେ ଭାରତର ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ଓ ନିମ୍ନମଧ୍ୟବିତ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ସ୍କୁଟର ପାଇଁ ସ୍ୱପ୍ନ ଉବୁକା ମାରୁଥିଲା। ଗୋଟିଏ ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାରର ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଷ୍ଟାଟସ ସିମ୍ବଲ ଥିବା ବଜାଜ ଚେତକର ଜନ୍ମକାହାଣୀ ଯେତିକି ରୋମାଞ୍ଚକର, ସେତିକି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ରାହୁଲ ବଜାଜଙ୍କ କାହାଣୀ। ସ୍ୱଦେଶୀ ସ୍କୁଟରର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଥିବା ରାହୁଲ ବଜାଜଙ୍କୁ ଏଥିପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ଆଡୁ ଗିରଫଦାରୀର ଧମକ ମଧ୍ୟ ମିଳିଥିଲା। ଆଜି ବଜାଜ ଚେତକ ଅତୀତ ଓ ଏହା ଏବେ ଇଭି ଭାବେ ପୁନଃଆତ୍ମପ୍ରକାଶ କରିଛି କିନ୍ତୁ ଚେତକର କାହାଣୀ, କେବେବି ପୁରୁଣା ନୁହେଁ। ଏହି କାହାଣୀ ହେଉଛି ଜଣେ ସାହସୀ ଶିଳ୍ପପତିଙ୍କର ନିଜ ଦେଶକୁ କିଛି ନୂଆ ଦେବାର ଦୁର୍ବାର ଆକାଂକ୍ଷାର କାହାଣୀ, ଏହା ହେଉଛି ଚାପ ଆଗରେ ମୁଣ୍ଡ ନନୁଆଁଇବାର କାହାଣୀ। ଏହା ଏମିତି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିର କାହାଣୀ, ଯିଏ ଲାଇସେନ୍ସ ରାଜ୍ ଆଗରେ ମଥାନତ କରିବାକୁ ମନା କରିଦେଇଥିଲା ଓ ସେହି ସମୟର ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜନେତାଙ୍କୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ୍ କରିବାକୁ ପଛାଇ ନଥିଲା।
ଆଜିର ସମୟରେ ଯଦି କୌଣସି କମ୍ପାନୀ ନିଜ ଉତ୍ପାଦନ (Production) ବଢ଼ାଏ, ତେବେ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଟ୍ୟାକ୍ସ ରିହାତି ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଯୋଗାଇ ଦିଅନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିର ଇତିହାସରେ ଏପରି ଏକ ସମୟ ଥିଲା, ଯେବେ ଦେଶର ଚାହିଦା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା ଏକ ‘ଅପରାଧ’ ଭାବେ ଗଣାଯାଉଥିଲା। ଏହା ଥିଲା ଭାରତର କଳା ଅଧ୍ୟାୟ, ‘ଲାଇସେନ୍ସ ରାଜ’ (License Raj) ର ସମୟ। ଆଉ ଏହି ସମୟର ଆତଙ୍କ ଭିତରେ, ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରତୀକ ପାଲଟିଥିଲା ‘ବଜାଜ ଚେତକ’ (Bajaj Chetak) ସ୍କୁଟର ଏବଂ ଏହାର ସ୍ରଷ୍ଟା ରାହୁଲ ବଜାଜଙ୍କ ସଂଘର୍ଷ।
ଇଟାଲୀରୁ ଭାରତ: ବଜାଜର ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ
ବଜାଜ ଅଟୋ (Bajaj Auto) ର ଯାତ୍ରା ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତ ମୋଡ଼ ୧୯୫୯ ମସିହାରେ ଆସିଲା। ବଜାଜ ଭାରତରେ ସ୍କୁଟର ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ଇଟାଲୀର ପ୍ରସିଦ୍ଧ କମ୍ପାନୀ ‘ପିଆଜିଓ’ (Piaggio) ସହିତ ଏକ କୋଲବରେସନ୍ (Collaboration) କଲା। ପିଆଜିଓର ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ‘ଭେସପା’ (Vespa) ସ୍କୁଟରକୁ ବଜାଜ ଭାରତରେ ଲାଇସେନ୍ସ ଅଧୀନରେ ତିଆରି କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲା।
ଦୀର୍ଘ ଏକ ଦଶନ୍ଧିରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଏହି ସମ୍ପର୍କ ଚାଲିଲା। କିନ୍ତୁ ୧୯୭୧-୭୨ ମସିଲାରେ ପିଆଜିଓ ସହିତ ଲାଇସେନ୍ସ ଚୁକ୍ତି ଶେଷ ହେଲା। ପିଆଜିଓ ଚାହୁଁଥିଲା ବଜାଜ କେବଳ ତାଙ୍କର ଏକ କୋଲବରେଟର ହୋଇ ରହୁ, କିନ୍ତୁ ବଜାଜର ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଥିବା ଯୁବ ରାହୁଲ ବଜାଜଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନ ଥିଲା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା। ସେ ଚାହୁଁଥିଲେ ଏକ ନିଜସ୍ୱ ଭାରତୀୟ ସ୍କୁଟର, ଯାହା ଭାରତୀୟ ରାସ୍ତା ଏବଂ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାରର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବ।
ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତର ପ୍ରତୀକ: ‘ଚେତକ’ର ଜନ୍ମ
ପିଆଜିଓ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ଛିନ୍ନ ହେବା ପରେ, ୧୯୭୨ ମସିହାରେ ଜନ୍ମ ନେଲା ‘ବଜାଜ ଚେତକ’। ଏହାର ନାମ ମହାରାଣା ପ୍ରତାପଙ୍କ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଘୋଡ଼ା ‘ଚେତକ’ଙ୍କ ନାମରେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ଏହି ସ୍କୁଟର ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ଭାରତୀୟ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାରର ଆଶା ଏବଂ ଆକାଂକ୍ଷାର ପ୍ରତୀକ ପାଲଟିଗଲା। ଏହା କେବଳ ଏକ ଗାଡ଼ି ନଥିଲା, ଏହା ଥିଲା ପରିବାରର ଏକ ସଦସ୍ୟ।
ଲାଇସେନ୍ସ ରାଜର ଆତଙ୍କ ଏବଂ ୧୦ ବର୍ଷର ୱେଟିଂ
ସେତେବେଳେ ଭାରତରେ ‘ଲାଇସେନ୍ସ ରାଜ’ର ଆତଙ୍କ ଚାଲିଥିଲା। ସରକାର ସବୁକିଛି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିଲେ – କିଏ କଣ ତିଆରି କରିବ, କେତେ ତିଆରି କରିବ ଏବଂ କେଉଁ ଦାମରେ ବିକିବ। ଚେତକର ଚାହିଦା ଏତେ ଅଧିକ ଥିଲା ଯେ, ଏହାକୁ କିିଣିବା ପାଇଁ ଲୋକଙ୍କୁ ୧୦ ରୁ ୧୨ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡୁଥିଲା। ଏପରିକି ବିବାହରେ ଯୌତୁକ ଭାବେ ଦେବା ପାଇଁ ଝିଅ ଜନ୍ମ ହେବା ଦିନରୁ ହିଁ ସ୍କୁଟର ବୁକ୍ କରାଯାଉଥିଲା।
ରାହୁଲ ବଜାଜ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ ଚାହିଦା ପୂରଣ ପାଇଁ ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ାଇବା ଜରୁରୀ। କିନ୍ତୁ ସରକାରୀ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଲାଇସେନ୍ସରେ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଥିବା ସଂଖ୍ୟାରୁ ଗୋଟିଏ ବି ଅଧିକ ସ୍କୁଟର ତିଆରି କରିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବେଆଇନ ଥିଲା।
“ଚାହିଦା ଅଛି, ମୁଁ ତିଆରି କରିବି” – ଗିରଫଦାରୀ ଧମକକୁ ଖାତିର ନଥିଲା
ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ରାହୁଲ ବଜାଜ ଏକ ସାହସିକ ଏବଂ ଐତିହାସିକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଲେ। ସେ ସରକାରୀ ଲାଇସେନ୍ସର ସୀମାକୁ ଖାତିର ନକରି ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ାଇବା ଜାରି ରଖିଲେ। ଯେବେ ତାଙ୍କୁ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ସତର୍କ କରାଇ ଦିଆଗଲା ଏବଂ କୁହାଗଲା ଯେ, “ଆପଣ ଲାଇସେନ୍ସ ନିୟମ ଭାଙ୍ଗୁଛନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଯାଇପାରେ।”
କିନ୍ତୁ ରାହୁଲ ବଜାଜ ଏହି ଧମକକୁ ଡରିନଥିଲେ। ସେ ସିଧାସଳଖ ଏବଂ ନିର୍ଭୀକ ଭାବେ ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ – “ଯଦି ଦେଶର ଚାହିଦା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ, ନିଜ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ଗାଡ଼ି ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ଅଧିକ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା ଅପରାଧ, ତେବେ ମୁଁ ସେହି ଅପରାଧ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ମୋତେ ଗିରଫ କରନ୍ତୁ।” ସେ ଯୁକ୍ତି କରିଥିଲେ ଯେ, ଜଣେ ଶିଳ୍ପପତି ଭାବେ ତାଙ୍କର କାମ ହେଉଛି ଲୋକଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା, ସରକାରୀ ଫାଇଲ୍ ତଳେ ଚାପି ହୋଇ ରହିବା ନୁହେଁ।
ତାଙ୍କର ଏହି ନିର୍ଭୀକତା ଏବଂ ଦେଶବାସୀଙ୍କ ଚାହିଦା ପ୍ରତି ଥିବା ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ଆଗରେ ସରକାରଙ୍କୁ ନଇଁବାକୁ ପଡ଼ିଲା। ଧୀରେ ଧୀରେ ନିୟମ କୋହଳ ହେଲା ଏବଂ ବଜାଜର ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ିଲା।
ବଜାଜ ଚେତକ କେବଳ ଏକ ସ୍କୁଟର ନୁହେଁ, ଏହା ଲାଇସେନ୍ସ ରାଜର ଆତଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏକ ବିପ୍ଳବ ଏବଂ ‘ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ’ର ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଦାହରଣ। ରାହୁଲ ବଜାଜଙ୍କ ସାହସ ଆଜି ବି ଭାରତୀୟ ଶିଳ୍ପ ଜଗତ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରେରଣା ହୋଇ ରହିଛି।
