ସେୟାର ବଜାରକୁ ଆସୁଥିବା ନୂଆ ନିବେଶକମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଭାବନ୍ତି ଯେଉଁ ଶେୟାରର ଦାମ୍ ₹୨୦, ତାହା ବହୁତ ଶସ୍ତା ଏବଂ ଯାହାର ଦାମ୍ ₹୨,୦୦୦, ତାହା ବହୁତ ମହଙ୍ଗା। କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଶେୟାର ବଜାରରେ ଏହି ହିସାବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୁଲ୍। କୌଣସି କମ୍ପାନୀର ଶେୟାର ତା’ର ପ୍ରକୃତ ମୂଲ୍ୟ ତୁଳନାରେ ଶସ୍ତା ମିଳୁଛି ନା ମହଙ୍ଗା, ତାହା ଜାଣିବା ପାଇଁ P/E Ratio (Price-to-Earnings Ratio) ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ଆସନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ସହଜ ଗପ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହାକୁ ବୁଝିବା।
🔗 ପୂର୍ବ ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ଏହି ଲିଙ୍କ୍ରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ:
ଦୁଇଟି ଜୁସ୍ ଦୋକାନ ଓ P/E ରେସିଓର ଅସଲ କାହାଣୀ
ଧରିନିଅନ୍ତୁ, ବଜାରରେ ଦୁଇଟି ଜୁସ୍ ଦୋକାନ ଅଛି— ‘ରାଜୁ ଜୁସ୍’ ଏବଂ ‘ସଞ୍ଜୁ ଜୁସ୍’। ଉଭୟ ଦୋକାନୀ ନିଜ ବ୍ୟବସାୟ ବିକ୍ରି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
-
ରାଜୁ ଜୁସ୍: ଦୋକାନର ବିକ୍ରି ଦାମ୍ ₹୧୦ ଲକ୍ଷ। ଏହି ଦୋକାନରୁ ବର୍ଷକୁ ସମୁଦାୟ ₹୧ ଲକ୍ଷ ଲାଭ (Profit) ହୁଏ।
-
ସଞ୍ଜୁ ଜୁସ୍: ଦୋକାନର ବିକ୍ରି ଦାମ୍ ₹୨୦ ଲକ୍ଷ। ଏହି ଦୋକାନରୁ ବି ବର୍ଷକୁ ସମୁଦାୟ ₹୧ ଲକ୍ଷ ଲାଭ ହୁଏ।
ଏବେ ଭାବନ୍ତୁ, ଆପଣ କେଉଁ ଦୋକାନଟି କିଣିବା ପାଇଁ ପସନ୍ଦ କରିବେ?
ରାଜୁ ଜୁସ୍ ଦୋକାନରେ ₹୧ ଲକ୍ଷ ଲାଭ କମାଇବା ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କୁ ₹୧୦ ଲକ୍ଷ ଦେବାକୁ ପଡ଼ୁଛି, ଅର୍ଥାତ୍ ଲାଭର ୧୦ ଗୁଣ ଦାମ୍।
ଅପରପକ୍ଷରେ, ସଞ୍ଜୁ ଜୁସ୍ ଦୋକାନରେ ସେହି ₹୧ ଲକ୍ଷ ଲାଭ ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କୁ ₹୨୦ ଲକ୍ଷ ଦେବାକୁ ପଡ଼ୁଛି, ଅର୍ଥାତ୍ ଲାଭର ୨୦ ଗୁଣ ଦାମ୍।
ଏହି ହିସାବରେ ରାଜୁ ଜୁସ୍ର P/E ହେଉଛି 10 ଏବଂ ସଞ୍ଜୁ ଜୁସ୍ର P/E ହେଉଛି 20। ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଣାପଡ଼ୁଛି ଯେ ରାଜୁ ଜୁସ୍ ଦୋକାନଟି କମ୍ ଦାମ୍ରେ ମିଳୁଛି, ଅର୍ଥାତ୍ ଏହାର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ (Valuation) ସଠିକ୍ ଅଛି।
P/E ରେସିଓ କ’ଣ?
P/E Ratio ର ପୂରା ନାମ ହେଉଛି Price-to-Earnings Ratio। ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ କମ୍ପାନୀର ୧ ଟଙ୍କା ଲାଭ (Earnings) ପଛରେ ନିବେଶକମାନେ ବଜାରରେ କେତେ ଟଙ୍କା (Price) ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି।
P/E ରେସିଓ ଗଣନା କରିବାର ସୂତ୍ର:
ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ: ଯଦି ଗୋଟିଏ କମ୍ପାନୀର ଶେୟାର ଦାମ୍ ₹୧୦୦ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ କମ୍ପାନୀ ଗୋଟିଏ ଶେୟାର ପିଛା ₹୧୦ ଲାଭ କରୁଥାଏ (EPS = ₹10), ତେବେ ସେହି ଶେୟାରର P/E Ratio ହେବ $100 / 10 = 10$।
P/E ରେସିଓର ମହତ୍ତ୍ୱ କେତେ?
ନୂଆ ନିବେଶକଙ୍କ ପାଇଁ P/E Ratio ଜାଣିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, କାରଣ:
-
ଶେୟାରର ପ୍ରକୃତ ମୂଲ୍ୟ ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ: ଏହା ଶେୟାରଟି ଓଭରଭାଲ୍ୟୁଡ୍ (Overvalued/ମହଙ୍ଗା) ନା ଅଣ୍ଡରଭାଲ୍ୟୁଡ୍ (Undervalued/ଶସ୍ତା), ତାହା ଦର୍ଶାଏ।
-
ସମାନ କ୍ଷେତ୍ରର କମ୍ପାନୀ ତୁଳନା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ: ଗୋଟିଏ ସେକ୍ଟରର ଦୁଇଟି କମ୍ପାନୀ (ଯେପରିକି Tata Motors ଓ Maruti Suzuki) ମଧ୍ୟରୁ କାହାର ଦାମ୍ ସଠିକ୍ ଅଛି, ତାହା P/E ତୁଳନା କରି ଜାଣିହୁଏ।
ଜଣେ ନୂଆ ନିବେଶକ P/E ରେସିଓକୁ କେମିତି ବୁଝିବେ?
-
କେବଳ କମ୍ P/E ଥିବା ଶେୟାର ଭଲ ନୁହେଁ: କୌଣସି ଶେୟାରର P/E କମ୍ ଅଛି ବୋଲି ସେଥିରେ ଆଖିବୁଜି ଟଙ୍କା ଲଗାନ୍ତୁ ନାହିଁ। ବେଳେବେଳେ ଖରାପ କମ୍ପାନୀ କିମ୍ବା ବ୍ୟବସାୟ ହ୍ରାସ ପାଉଥିବା କମ୍ପାନୀର P/E ବି କମ୍ ଥାଏ।
-
ଅଧିକ P/E ର ଅର୍ଥ: ଯଦି ଗୋଟିଏ କମ୍ପାନୀର P/E ଅଧିକ ଅଛି, ତା’ର ଅର୍ଥ ନିବେଶକମାନେ ଆଶା ରଖିଛନ୍ତି ଯେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହି କମ୍ପାନୀର ଲାଭ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଢ଼ିବ।
-
ସେକ୍ଟର P/E ସହ ତୁଳନା କରନ୍ତୁ: ସବୁବେଳେ କମ୍ପାନୀର P/E କୁ ସେହି ସେକ୍ଟରର ହାରାହାରି P/E (Sector P/E) ସହ ତୁଳନା କରନ୍ତୁ।
P/E Ratio ହେଉଛି ଶେୟାର ବଜାରରେ ନିବେଶ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଉଥିବା ପ୍ରଥମ କମ୍ପାସ୍। କିନ୍ତୁ କେବଳ P/E Ratio ଦେଖି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନନେଇ କମ୍ପାନୀର ଋଣ, ROE, ଏବଂ ପ୍ରମୋଟର ହୋଲ୍ଡିଂ ଭଳି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଗ ମଧ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ୍।
Disclaimer (ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ): ଏହି ପ୍ରବନ୍ଧଟି କେବଳ ସେୟାର ବଜାର ବିଷୟରେ ସାଧାରଣ ସଚେତନତା ଏବଂ ଶିକ୍ଷାଗତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ (Educational Purpose) ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଛି। ପଏଣ୍ଟ ବ୍ଲାଙ୍କ୍ ନ୍ୟୁଜ୍ (Point Blank News) କୌଣସି ପ୍ରକାରର ସେୟାର କିଣିବା କିମ୍ବା ବିକ୍ରି କରିବା ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ପରାମର୍ଶ (Buy/Sell Advice) ଦିଏ ନାହିଁ। ନିବେଶ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଦୟାକରି ଜଣେ ପ୍ରମାଣିତ ଆର୍ଥିକ ପରାମର୍ଶଦାତାଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତୁ।
