ସେୟାର ମାର୍କେଟ୍ A-to-Z (ଭାଗ ୨): Sensex ଏବଂ Nifty କ’ଣ? ସହଜ ଓଡ଼ିଆରେ ବୁଝନ୍ତୁ

ଆମର ସ୍ୱେଶାଲ୍ ସିରିଜ୍ ‘ସେୟାର ମାର୍କେଟ୍ A-to-Z’ ର ପ୍ରଥମ ଭାଗରେ ଆମେ ବୁଝିଥିଲେ ଯେ ସେୟାର ମାର୍କେଟ୍ କ’ଣ ଏବଂ ଏହା କିପରି କାମ କରେ। ଯଦି ଆପଣ ତାହା ପଢ଼ିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଏଠାରେ କ୍ଲିକ୍ କରି ଭାଗ-୧ ପଢ଼ନ୍ତୁ।

ଆଜିର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗରେ ଆମେ ସେୟାର ବଜାରର ସବୁଠାରୁ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା — ସେନ୍ସେକ୍ସ (Sensex) ଏବଂ ନିଫ୍ଟି (Nifty)।

ପ୍ରତିଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଟିଭି ନ୍ୟୁଜ୍ କିମ୍ବା ଖବରକାଗଜରେ ଆପଣ ନିଶ୍ଚିତ ଶୁଣୁଥିବେ/ପଢ଼ୁଥିବେ, “ଆଜି ସେନ୍ସେକ୍ସ ୫୦୦ ପଏଣ୍ଟ ବଢ଼ିଲା” କିମ୍ବା “ନିଫ୍ଟିରେ ବଡ଼ ହ୍ରାସ”। କିନ୍ତୁ ଜଣେ ନୂଆ ନିବେଶକ ପାଇଁ ଏହି ‘ପଏଣ୍ଟ’ ବଢ଼ିବା-କମିବାର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ କ’ଣ ଏବଂ ଏହା ଆପଣଙ୍କ ନିବେଶକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରେ, ତାହା ଜାଣିବା ଜରୁରୀ।

 ‘ସୂଚକାଙ୍କ’ କିମ୍ବା Index କ’ଣ? (The Analogy)

ସେନ୍ସେକ୍ସ ଓ ନିଫ୍ଟିକୁ ବୁଝିବା ପୂର୍ବରୁ, ଆସନ୍ତୁ ବୁଝିବା ‘Index’ ବା ସୂଚକାଙ୍କ କ’ଣ।

ଧରିନିଅନ୍ତୁ, ଆପଣ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ଯେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଚାଉଳର ଦାମ୍ ବଢ଼ୁଛି ନା କମୁଛି। ଓଡ଼ିଶାରେ ହଜାର ହଜାର ପ୍ରକାରର ଚାଉଳ ଅଛି ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୋକାନରେ ଦାମ୍ ଅଲଗା। ସବୁ ଦୋକାନକୁ ଯାଇ ପ୍ରତିଟି ଚାଉଳର ଦାମ୍ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଅସମ୍ଭବ।

ତେଣୁ, ଆମେ କ’ଣ କରୁ? ଆମେ ୫-୧୦ଟି ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ବିକ୍ରି ହେଉଥିବା ମୁଖ୍ୟ ଚାଉଳ (ଯେପରିକି ବାସୁମତୀ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ, ଲାଲ୍ ଚାଉଳ ଇତ୍ୟାଦି) ର ଏକ ‘ବାସ୍କେଟ୍’ ବା ଗ୍ରୁପ୍ ତିଆରି କରୁ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକର ହାରାହାରି (Average) ଦାମ୍ ଦେଖୁ। ଯଦି ସେହି ମୁଖ୍ୟ ଚାଉଳଗୁଡ଼ିକର ଦାମ୍ ବଢ଼େ, ଆମେ କହୁ ଯେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଚାଉଳ ବଜାର ମହଙ୍ଗା ହେଉଛି।

ସେୟାର ବଜାରରେ ଏହି ‘ବାସ୍କେଟ୍’ କୁ ହିଁ ‘Index’ କୁହାଯାଏ। ଭାରତୀୟ ବଜାରରେ ହଜାର ହଜାର କମ୍ପାନୀ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ (Listed) ଅଛନ୍ତି। ସବୁ କମ୍ପାନୀର ସ୍ଥିତି ଦେଖିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ବଜାରର ଗତିବିଧି ଜାଣିବା ପାଇଁ ସେନ୍ସେକ୍ସ ଓ ନିଫ୍ଟି ପରି ସୂଚକାଙ୍କ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ଏଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛନ୍ତି ସେୟାର ବଜାରର ‘ଥର୍ମୋମିଟର୍’।

ସେନ୍ସେକ୍ସ (Sensex) କ’ଣ?

Sensex ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାମ ହେଉଛି Sensitive Index।

• କେଉଁଠାର: ଏହା BSE (Bombay Stock Exchange) ର ମୁଖ୍ୟ ସୂଚକାଙ୍କ।

• କ’ଣ ଅଛି: ସେନ୍ସେକ୍ସରେ BSE ରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ହଜାର ହଜାର କମ୍ପାନୀ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, ଆର୍ଥିକ ଭାବେ ମଜବୁତ୍ ଏବଂ ସକ୍ରିୟ ଭାବେ କିଣାବିକା ହେଉଥିବା ୩୦ଟି କମ୍ପାନୀ (Top 30 Companies) ସାମିଲ୍ ଅଛନ୍ତି।

• କିପରି କାମ କରେ: ଯଦି ଏହି ୩୦ଟି ବଡ଼ କମ୍ପାନୀ (ଯେପରିକି Reliance, HDFC Bank, Tata, Infosys ଇତ୍ୟାଦି) ର ସେୟାର ଦାମ୍ ବଢ଼େ, ତେବେ ସେନ୍ସେକ୍ସର ପଏଣ୍ଟ ବଢ଼ିଥାଏ। ଯଦି ଏଗୁଡ଼ିକର ଦାମ୍ କମେ, ସେନ୍ସେକ୍ସ ଖସିଥାଏ।

ତେଣୁ, ଯେତେବେଳେ କୁହାଯାଏ ଯେ “ସେନ୍ସେକ୍ସ ବଢ଼ିଛି”, ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ୩୦ଟି କମ୍ପାନୀର ସ୍ଥିତି ଭଲ ରହିଛି।

 ନିଫ୍ଟି (Nifty 50) କ’ଣ?

Nifty ଶବ୍ଦଟି National + Fifty କୁ ନେଇ ଗଠିତ।

• କେଉଁଠାର: ଏହା NSE (National Stock Exchange) ର ମୁଖ୍ୟ ସୂଚକାଙ୍କ।

• କ’ଣ ଅଛି: ନିଫ୍ଟିରେ NSE ରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରର (ଜେପରିକି ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍, ଆଇଟି, ଫାର୍ମା, ଅଟୋମୋବାଇଲ୍ ଇତ୍ୟାଦି) ପ୍ରମୁଖ ୫୦ଟି କମ୍ପାନୀ (Top 50 Companies) ସାମିଲ୍ ଅଛନ୍ତି।

• କିପରି କାମ କରେ: ସେନ୍ସେକ୍ସ ଭଳି, ଯଦି ଏହି ୫୦ଟି କମ୍ପାନୀର ସେୟାର ଦାମ୍ ବଢ଼େ, ନିଫ୍ଟି ଉପରକୁ ଯାଏ ଏବଂ କମିଲେ ତଳକୁ ଖସେ।

ନିଫ୍ଟି-୫୦ କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାର ଚିତ୍ର ବୋଲି ମାନାଯାଏ, କାରଣ ଏଥିରେ ସବୁ ପ୍ରକାରର ଶିଳ୍ପ ସାମିଲ୍ ଅଛନ୍ତି।

ଏହା ଜଣେ ନୂଆ ନିବେଶକଙ୍କ ପାଇଁ କାହିଁକି ଜରୁରୀ?

ଆପଣ ଭାବୁଥିବେ, “ମୁଁ ତ ଏହି ୩୦ କିମ୍ବା ୫୦ଟି କମ୍ପାନୀର ସେୟାର କିଣି ନାହିଁ, ତେବେ ମୋର କ’ଣ ଲାଭ?”

ଏଠାରେ ୩ଟି ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ରହିଛି:

1. ମାର୍କେଟ୍ ସେଣ୍ଟିମେଣ୍ଟ (Market Sentiment): ସେନ୍ସେକ୍ସ ଓ ନିଫ୍ଟି ଉପରକୁ ଯିବା ଅର୍ଥ ହେଉଛି ବଜାରରେ ସକାରାତ୍ମକ ମାହୋଲ୍ ଅଛି ଏବଂ ନିବେଶକମାନେ ଆଶାବାଦୀ ଅଛନ୍ତି। ପ୍ରାୟତଃ ଦେଖାଯାଏ ଯେ ଯେତେବେଳେ ବଡ଼ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଭଲ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ଛୋଟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ସେୟାର ଦାମ୍ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗେ।

2. ନିବେଶର ମାଧ୍ୟମ (Investment Avenue): ଅନେକ ନୂଆ ନିବେଶକ କେଉଁ ସେୟାର କିଣିବେ, ତାହା ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେମାନେ ସିଧାସଳଖ ନିଫ୍ଟି କିମ୍ବା ସେନ୍ସେକ୍ସରେ ନିବେଶ କରିପାରିବେ (Mutual Funds କିମ୍ବା ETF ଜରିଆରେ)। ଏହାର ଅର୍ଥ, ଆପଣ ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ୫୦ଟି କମ୍ପାନୀରେ ଏକ ସାଙ୍ଗରେ ଟଙ୍କା ଲଗାଉଛନ୍ତି, ଯାହା ଅପେକ୍ଷାକୃତ ସୁରକ୍ଷିତ।

3. ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ (Economic Health): ସେନ୍ସେକ୍ସ ଓ ନିଫ୍ଟିର ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଗ୍ରାଫ୍ ଦେଖିଲେ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି କିପରି ଅଗ୍ରଗତି କରୁଛି।

ସରଳ ଭାଷାରେ କହିଲେ, ସେନ୍ସେକ୍ସ ଏବଂ ନିଫ୍ଟି ହେଉଛନ୍ତି ସେୟାର ବଜାରର ସବୁଠାରୁ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ଦର୍ପଣ। ଏଗୁଡ଼ିକ ବଜାରର ସାମଗ୍ରିକ ସ୍ଥିତି ଏବଂ ଦେଶର ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାର ଗତିକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥାନ୍ତି।

ଆଗାମୀ ଭାଗ (ଭାଗ ୩) ରେ ଜାଣନ୍ତୁ:

ସେୟାର କିଣିବା ଆରମ୍ଭ କିପରି କରିବେ? ଡିମାଟ୍ (Demat) ଏବଂ ଟ୍ରେଡିଂ (Trading) ଆକାଉଣ୍ଟ କ’ଣ ଏବଂ ଏହାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ କିପରି ଖୋଲିବେ?