ଗୋଟିଏ ସମୟ ଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ କେଉଁ ଦେଶ ପାଖରେ କେତେ ସୈନିକ, ଟ୍ୟାଙ୍କ ଓ ଗୁଳିଗୋଳା ଅଛି, ସେହି ସଂଖ୍ୟାରୁ ହିଁ ବିଜୟୀ କିଏ ହେବ ତାହା ସ୍ଥିର ହେଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଓ ଏକବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ସାମରିକ ଗତିବିଧି ଏହି ପାରମ୍ପରିକ ଧାରଣାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳାଇ ଦେଇଛି। ଆଜିର ଯୁଦ୍ଧ ଆଉ କେବଳ ସୀମାରେ ଆମ୍ନାସାମ୍ନା ଲଢ଼େଇ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନାହିଁ। ବରଂ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଡ୍ରୋନ୍, ଆସମାନରୁ ସାଟେଲାଇଟ୍ ନଜର, ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍, ମିସାଇଲ୍ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି, ସାଇବର ଆକ୍ରମଣ ଓ ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ (AI) ହିଁ ଯୁଦ୍ଧର ନକ୍ସା ବଦଳାଇ ଦେଉଛି।‘ଇସଲାମିକ୍ ନାଟୋ’ ଚର୍ଚ୍ଛା କଥା ହେଉ କିମ୍ବା ରୁଷ-ୟୁକ୍ରେନ୍, ମଧ୍ୟ-ପ୍ରାଚ୍ୟର ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସଂଘର୍ଷ— ଏହି ସବୁ ଘଟଣା ପ୍ରମାଣିତ କରୁଛି ଯେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ କେବଳ “ସଂଖ୍ୟା” ନୁହେଁ, ବରଂ “ଟେକ୍ନୋଲୋଜି” ହିଁ ଅସଲ ଶକ୍ତି।
ଟେକ୍ନୋଲୋଜି କିପରି ବଦଳାଇଛି ଯୁଦ୍ଧର ନିୟମ?
ଆଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ୫ଟି ପ୍ରମୁଖ ବୈଷୟିକ ଉପାଦାନ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି:
-
ଡ୍ରୋନ୍ ୱାରଫେୟାର୍ (Drone Warfare): ବିନା ଚାଳକରେ ଚାଲୁଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ସୁସଜ୍ଜିତ ଡ୍ରୋନ୍ଗୁଡ଼ିକ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କାର ବିଶାଳ ଟ୍ୟାଙ୍କ ଓ ସୈନ୍ୟ ଛାଉଣୀକୁ ନିମିଷକେ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଉଛନ୍ତି।
-
ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ଓ ମିସାଇଲ୍ ସିଷ୍ଟମ୍: ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରକୁ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ହିଁ ନଷ୍ଟ କରିବାର କ୍ଷମତା ଯୁଦ୍ଧର ସୁରକ୍ଷା ବଳୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରେ। (ଉଦାହରଣ: ଭାରତର S-400, ଇସ୍ରାଏଲର Iron Dome)।
-
ସାଟେଲାଇଟ୍ ଓ ଗୁପ୍ତଚର ନଜର (Satellite Surveillance): ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଶତ୍ରୁର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗତିବିଧିକୁ ରିଅଲ-ଟାଇମ୍ (Real-time) ରେ ଦେଖିପାରିବା ଏବଂ ସାଇବର ସ୍ପେସ୍ରେ ସୂଚନା ନଷ୍ଟ କରିବା।
-
ସାଇବର ଓ AI ୱାରଫେୟାର୍: ସେନାର ଯୋଗାଯୋଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଗ୍ରିଡ୍, କମାଣ୍ଡ ସେଣ୍ଟର୍ ଓ ରୋବୋଟିକ୍ସ ବ୍ୟବହାର କରି ଶତ୍ରୁକୁ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିବା।
-
ନୌସେନା ଓ ସମୁଦ୍ର ମାର୍ଗରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ: ବୁଡ଼ାଜାହାଜ ଓ ବିମାନବାହୀ ପୋତ (Aircraft Carriers) ମାଧ୍ୟମରେ ସମୁଦ୍ରର ଅନ୍ତରୀଣ ଭାଗରୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାର କ୍ଷମତା।
ତୁର୍କୀ, ପାକିସ୍ତାନ ଓ ସୌଦି ଆରବ: ସେମାନଙ୍କର ଟେକ୍ନୋଲୋଜିକାଲ୍ ଶକ୍ତି
ଯଦି ଏହି ୩ଟି ଦେଶକୁ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ନିଜସ୍ୱ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବୈଷୟିକ ଦକ୍ଷତା ରହିଛି:
-
ତୁର୍କୀ (Turkey) – ଡ୍ରୋନ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ଗଡ଼: ତୁର୍କୀ ନିଜର ସ୍ୱଦେଶୀ ‘Bayraktar TB2’ ଓ ‘Akinci’ ଡ୍ରୋନ୍ ପାଇଁ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଦେଶ ଏବେ ତୁର୍କୀରୁ ଡ୍ରୋନ୍ ଆମଦାନୀ କରୁଛନ୍ତି।
-
ପାକିସ୍ତାନ (Pakistan) – ମିସାଇଲ୍ ଓ ପରମାଣୁ କ୍ଷମତା: ପାକିସ୍ତାନ ନିକଟରେ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରଣାଳୀ (ସାହୀନ, ବାବର) ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୧୭୦ଟି ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ରହିଛି।
-
ସୌଦି ଆରବ (Saudi Arabia) – ବିଶାଳ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପାଣ୍ଠି: ସୌଦି ଆରବ ପାଖରେ ବିଶାଳ ଅର୍ଥ ବଳ ରହିଛି, ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଆମେରିକା ଓ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରୁ ସର୍ବାଧୁନିକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଓ ଜେଟ୍ କିଣିଥାଏ।
ଭାରତର ବୈଷୟିକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ସାମରିକ ଦକ୍ଷତା
ଭାରତ ମଧ୍ୟ ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ହେବ ନିଜର ସାମରିକ ବୈଷୟିକ ଆଧୁନିକୀକରଣ (Defense Modernization) ଉପରେ ବ୍ୟାପକ ବିନିଯୋଗ କରୁଛି:
-
ସ୍ୱଦେଶୀ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ନିର୍ମାଣ (Make in India Defense): BrahMos ସୁପରସୋନିକ୍ କ୍ରୁଜ୍ ମିସାଇଲ୍, Tejas ଯୁଦ୍ଧବିମାନ, ଆକାଶ ମିସାଇଲ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ଏବଂ ସ୍ୱଦେଶୀ ବିମାନବାହୀ ପୋତ
INS Vikrantଭାରତର ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି କରିଛି। -
S-400 ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍: ରୁଷରୁ ପ୍ରାପ୍ତ S-400 ଆକାଶମାର୍ଗରୁ ଆସୁଥିବା ଶତ୍ରୁର ଯେକୌଣସି ବିମାନ କିମ୍ବା ମିସାଇଲ୍କୁ ୪୦୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରରୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖେ।
-
ନୌସେନାର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା: ଭାରତ ପାଖରେ ୨ଟି ସକ୍ରିୟ ବିମାନବାହୀ ପୋତ (
INS VikrantଓINS Vikramaditya) ଏବଂ ୧୮ଟି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ ଅଛି, ଯାହା ସମୁଦ୍ର ମାର୍ଗରେ ଶତ୍ରୁର ଆକ୍ରମଣକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମର୍ଥ। ତୁର୍କୀ, ପାକିସ୍ତାନ କିମ୍ବା ସୌଦି ଆରବ ପାଖରେ କୌଣସି ବିମାନବାହୀ ପୋତ ନାହିଁ। -
ଆକାଶମାର୍ଗ ଓ ନୂଆ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ: ଭାରତ ପାଖରେ ୪୭୬ଟି ସକ୍ରିୟ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ (Rafale, Sukhoi, Mirage) ଥିବା ବେଳେ ଆହୁରି ୨୦୦ଟି ନୂଆ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ସାମିଲ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜାରି ରହିଛି।
ତେବେ ଏହାକୁ ନେଇ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗଣମାଧ୍ୟମ ସବୁ କଣ କହୁଛନ୍ତି ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା:
ଟାଇମ୍ସ (TIME Magazine):
“The nature of warfare has fundamentally shifted from manpower to technological superiority. In modern conflicts, a swarm of low-cost drones or precision-guided missile systems can effectively neutralize traditional infantry and heavy armor. Numbers alone no longer guarantee battlefield success.”
ସାରାଂଶ: ଟାଇମ୍ସ ଅନୁସାରେ ଯୁଦ୍ଧର ସ୍ୱରୂପ ସୈନିକ ସଂଖ୍ୟାରୁ ବଦଳି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଆଡ଼କୁ ଚାଲିଯାଇଛି। କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚର ଡ୍ରୋନ୍ ଓ ସଠିକ୍ ନିଶାଣ ସାଧୁଥିବା ମିସାଇଲ୍ ବିଶାଳ ସେନାକୁ ପରାସ୍ତ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖୁଛନ୍ତି।
ଦି ଇକୋନୋମିଷ୍ଟ (The Economist):
“While a potential tripartite alliance between Turkey, Pakistan, and Saudi Arabia brings together drone tech, missile depth, and capital, it lacks integrated defense hardware. India’s defense posture, backed by an $86 billion budget, focuses heavily on advanced air defense, indigenous missile production, and naval projection—factors that carry far more weight in modern deterrence.”
ସାରାଂଶ: ଇକୋନୋମିଷ୍ଟ ଅନୁସାରେ ତୁର୍କୀର ଡ୍ରୋନ୍, ପାକିସ୍ତାନର ମିସାଇଲ୍ ଓ ସୌଦିର ପାଣ୍ଠି ଏକାଠି ହେଲେ ବି ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ସମନ୍ୱିତ ସାମରିକ ଯନ୍ତ୍ରପାତିର ଅଭାବ ରହିଛି। ଅନ୍ୟପଟେ ଭାରତର ୮୬ ବିଲିୟନ୍ ଡଲାର୍ର ବଜେଟ୍, ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ ଆଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ।
ୱାଲ୍ ଷ୍ଟ୍ରିଟ୍ ଜର୍ଣ୍ଣାଲ (The Wall Street Journal):
“In any high-tech conflict, command control, space-based intelligence, and cyber capabilities determine the victor. India’s sustained push towards self-reliance in military tech and its dominant maritime presence in the Indian Ocean give it a decisive operational advantage over fragmented alliances relying purely on raw force counts.”
ସାରାଂଶ: ୱାଲ୍ ଷ୍ଟ୍ରିଟ୍ ଜର୍ଣ୍ଣାଲ ଅନୁସାରେ ହାଇ-ଟେକ୍ ଯୁଦ୍ଧରେ ମହାକାଶ ଗୁପ୍ତଚର ଓ ସାଇବର କ୍ଷମତା ହିଁ ବିଜେତା ସ୍ଥିର କରେ। ସ୍ୱଦେଶୀ ସାମରିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଓ ଭାରତୀୟ ମହାସାଗରରେ ନୌସେନାର ଦବ୍ଦବା ଭାରତକୁ ଏକ ବଡ଼ ଓ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଅଗ୍ରଗତି ଦେଇଥାଏ।
